HOME
23 listopada 2017   00:11 GMT    
 
 
   ENGLISH
   ESPAÑOL
   FRANÇAIS
   ARABIC
   DEUTSCH
   ITALIANO
   NEDERLANDS
   PORTUGUÊS
   SUOMI
   SVENSKA
   SWAHILI
   TÜRKÇE
Share/Bookmark Afryka
Wolny handel surowcami naturalnymi zagrożeniem dla rozwoju
Isolda Agazzi

Genewa, 27. lipca (IPS) - Niektórzy wierzą, że konieczne jest zniesienie restrykcji nałożonych na eksport surowców naturalnych. Może się jednak okazać, że jest to zagrożenie dla środowiska i rozwoju.



"Strategią wielu państw afrykańskich jest eksportowanie wszystkiego, co możliwe. Skoro kraje te nie są konkurencyjne w produkcji ani w usługach, eksportują surowe materiały" – powiedział, w wywiadzie na temat World Trade Report 2010, Mark Halle, dyrektor Instytutu na rzecz Ekorozwoju (Institute of Sustainable Development - IISD).

IISD jest instytutem badawczym w Genewie, który zajmuje się m.in. handlem i globalną subsydiarnością.

Raport wydany przez Światową Organizację Handlu (WTO) pokazuje, że ryby, leśnictwo, paliwa i produkty wydobywcze stanowiły 24% światowego handlu w 2008 roku. W tej liczbie, paliwa stanowią 75%. Szybki wzrost ich eksportu zanotowano już w 2000 roku.

Handel wewnątrzregionalny w państwach afrykańskich utrzymuje się na niskim poziomie. A eksport towarów afrykańskich dotyczy przede wszystkim produktów niemarkowych i zasobów energetycznych.

Regiony, które obfitują w surowce naturalne, eksportują głównie do krajów uprzemysłowionych. W 2008 roku, wartość importowanych przez te państwa surowców wynosiła 406 miliardów dolarów. 86% z tego stanowiły paliwa, które składają się na 73% eksportu całego kontynentu.

"Na sektor bogactw naturalnych większy wpływ ma eksport niż import" - twierdzi Michele Ruta, ekonomista w dziale badań gospodarczych WTO. "Taryfy celne nałożone na import są z reguły niskie w krajach dobrze rozwiniętych. Więksi eksporterzy dążą do wprowadzenia ograniczeń ilościowych i podatków eksportowych" - tłumaczy Ruta.

"WTO skupia się na obniżeniu taryf celnych nałożonych na import. W przypadku jednak surowców naturalnych, nie jest to najważniejsze. Dlatego niewiele państw ustanawia cło przewozowe na przykład na ropę" - mówi Joost Pauwelyn, profesor prawa międzynarodowego w Graduate Institute for International and Development Studies w Genewie.

"Restrykcje produkcyjne, cła eksportowe i podatki konsumpcyjne nie łamią prawa WTO, ale niektóre z nich są szkodliwe i nieskuteczne. Należy jednak coś z tym zrobić. Wolny handel odgrywa o wiele ważniejszą rolę w przypadku surowców naturalnych, niż w innych sektorach" - podsumowuje.

To twierdzenie jest prawidłowe, ale niekompletne. "Kraje rozwijające się zostały zmuszone do obniżenia ceł importowych i utraciły tym samym część wpływów do budżetu państwa. Próbują więc odbić sobie stratę, podwyższając podatki eksportowe" - powiedział Halle.

"Czy te podatki zwiększają wydajność gospodarczą? Być może tak, ale rekompensowanie straconych wpływów nie może opierać się na zwiększeniu eksportu surowców naturalnych. Tak zaś prawdopodobnie postąpią państwa, których problem ten dotyczy. Takie działanie jest bardzo szkodliwe dla środowiska".

"Do czego zmierzacie? - pyta Halle - Do lepszego rozwoju Afryki, czy do maksymalizacji wydajności handlu?"

Według raportu WTO, polityka państw eksportujących opiera się na podatkach konsumpcyjnych, regulacjach technicznych i subsydiach.

Dla Halle'a, subsydia nie mają tu nic do rzeczy. Większość z nich nie ma wpływu na handel i jest raczej kwestią polityki wewnętrznej. "Ale czy jest to najlepsze wykorzystanie środków publicznych?" - pyta. W wielu krajach afrykańskich subsydiowane są paliwa kopalne. Rządy tych państw wyznaczają cenę paliwa, a jeśli cena rynkowa jest od niej wyższa, dopłacają różnicę.

"Pytanie brzmi: co rządy starają się osiągnąć? Zazwyczaj, ponowne zwycięstwo w następnych wyborach. Jeśli jednak mówimy o poprawie transportu, to inwestować należy w transport publiczny, aby pomóc najuboższym. Przecież to oni nie mają własnych aut. Z subsydiów korzysta głównie klasa średnia."

Pieniądze, których państwa potrzebują na zdrowie publiczne i edukację, idą na subsydiowanie klasy średniej i to w sposób, który wspiera energię węglową. "To jest zła strategia, ale nie jest to problem tylko afrykański. W UE i USA dzieje się to samo. Subsydiami kierują interesy polityczne" - podsumowuje Halle.

Raport WTO wykazał również, że ceny surowców naturalnych są bardzo zmienne. "Dużo mówi się o zmienności cen, ale ważna jest też zmienność wpływów" - powiedziała IPS Claudine Sigam z UNCTAD, koordynator projektu dotyczącego optymalizacji surowców naturalnych w Afryce.

"Jednym z zagrożeń opierania budżetu na surowcach naturalnych jest tzw. syndrom holenderski" - tłumaczy. W latach 70-tych, niespodziewane odkrycie złóż gazu w Holandii spowodowało wzrost wpływów i wartości kursu waluty holenderskiej. To z kolei sprawiło, że eksport stał się droższy, a sektor produkcyjny mniej konkurencyjny.

"Istotnym elementem syndromu holenderskiego jest czas pomiędzy odkryciem minerału, a momentem, w którym pieniądze zaczynają wpływać" - kontynuuje Sigam. "Zanim podpisze się kontrakty i zagraniczne firmy zaczną płacić podatki mija 5 do 7 lat".

"Jeśli pieniądze zarobione na paliwie zaczyna używać się jako przychodu, zachodzi duża zmienność. Dzieje się tak z trzech powodów: zmiana poziomu ekstrakcji, wydłużenie czasu płatności przez importujące firmy oraz fluktuacja cen surowców naturalnych" - tłumaczy Sigam.

Chiny miały inne podejście, kiedy wchodziły na rynek wydobywczy w Demokratycznej Republice Konga. Ich model "infrastruktury zasobów" świetnie sobie radzi z tymi zmiennościami. W Chinach eksploatowano złoża jednocześnie budując infrastrukturę drogową.

"To kompletna zmiana paradygmatów, która jest rozwiązaniem problemu długiego czasu pomiędzy odkryciem złoża, a pierwszymi wpływami" - twierdzi Sigam.

 
  MDGs in English
News in RSS
Newborn Deaths Expose India’s Low Health Budget
Technology Bolsters Cooperatives’ Chances of Success
RIO+20: The Two Faces of BRICS Development Aid
Learning from Argentina’s Formula to Improve Education
Finetuning the Fight Against AIDS in Cuba
More >>
  Trade and Poverty - English
News in RSS
XML error: The element 'html' is used but not declared in the DTD/Schema.